Πρόσεχε τι εύχεσαι και, γενικότερα, τι λες… γιατί μπορεί, κάποια στιγμή, να κληθείς να το αντιμετωπίσεις… Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν το συνηθίζει να επικαλείται τη λαϊκή σοφία. Η προαναφερθείσα λαϊκή ρήση έρχεται, ωστόσο, να ταιριάξει γάντι σε όσα αυτός έχει πράξει τα τελευταία χρόνια σε σχέση με το Ιράν.

Τον Νοέμβριο του 2011 ο Τραμπ είχε κατηγορήσει τον Μπαράκ Ομπάμα ότι «θα ξεκινήσει έναν πόλεμο με το Ιράν, προκειμένου να επανεκλεγεί». Ο Ομπάμα επανεξελέγη στην προεδρία των ΗΠΑ ακριβώς έναν χρόνο μετά, τον Νοέμβριο του 2012, χωρίς όμως να έχει χρειαστεί να προηγηθεί κάποια στρατιωτική σύγκρουση με την Τεχεράνη.

Τον εν λόγω πόλεμο, τον οποίο άλλοτε αποκήρυσσε ως επαπειλούμενο λάθος και χρέωνε στους πολιτικούς του αντιπάλους, τελικώς τον ξεκίνησε ο ίδιος ο Τραμπ χρόνια αργότερα, αρχικά το καλοκαίρι του 2025 (Πόλεμος των 12 Ημερών) και εν συνεχεία, με ακόμη μεγαλύτερη ένταση και διάρκεια, τον Φεβρουάριο του 2026 (Επιχείρηση Επική Οργή).

Ηδη από την πρώτη θητεία του στην προεδρία των ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αρχίσει να τρίζει τα δόντια στην Τεχεράνη. Το 2018 απέσυρε τις ΗΠΑ από τη διεθνή συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν (JCPOA), που είχε υπογράψει η κυβέρνηση Ομπάμα το 2015, και τον Ιανουάριο του 2020 διέταξε τη δολοφονία του επικεφαλής της Δύναμης Κουντς (Quds Force) των Ιρανών Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) Κασέμ Σολεϊμάνι, μια δολοφονία που έλαβε χώρα στο Ιράκ.

Όταν ο Τραμπ απέσυρε τις Ηνωμένες Πολιτείες από την JCPOA τον Μάιο του 2018, το δικαιολόγησε υποστηρίζοντας ότι εκείνη «η συμφωνία με το Ιράν ήταν μια από τις χειρότερες και πιο μονόπλευρες συμφωνίες που έχουν συνάψει ποτέ οι Ηνωμένες Πολιτείες».

Ωστόσο, εν έτει 2026 πια, απεσταλμένοι της διοίκησης Τραμπ (ο Τζέι Ντι Βανς, ο Στιβ Γουίτκοφ, ο Τζάρεντ Κούσνερ) διαπραγματεύονται μια νέα συμφωνία με το ιρανικό θεοκρατικό καθεστώς… η οποία ίσως να θυμίζει την JCPOA περισσότερο από όσο ο ίδιος ο Τραμπ θα ήθελε να παραδεχθεί.

«Ο Τραμπ κατακεραύνωνε τη συμφωνία του Ομπάμα με το Ιράν. Όμως τώρα βρίσκεται αντιμέτωπος με παρόμοιους συμβιβασμούς», γράφει ο Μάικλ Μπίρνμπαουμ στην Washington Post. «Ο Τραμπ χλεύαζε την πυρηνική συμφωνία του Ομπάμα με το Ιράν, αλλά μπορεί να χρειαστεί να αποδεχτεί παρόμοιους όρους», γράφει, σε ανάλογο πνεύμα, ο Μάικλ Κρόουλι στους New York Times.

Πράγματι, η πλευρά Τραμπ είναι σαφές πια ότι συζητά με την Τεχεράνη ζητήματα όπως είναι εκείνα των ορίων/ποσοστών εμπλουτισμού του σχάσιμου υλικού/ουρανίου που (θα) έχει στην κατοχή του το Ιράν, της εξωτερικής εποπτείας των ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων και της μερικής άρσης των κυρώσεων που είχαν επιβληθεί στην Ισλαμική Δημοκρατία.

«Αφού πέρασε μια δεκαετία εξαπολύοντας μύδρους κατά της προηγούμενης συμφωνίας με το Ιράν, ο Τραμπ, καθώς αναζητεί πια διέξοδο από τον πόλεμο που ο ίδιος ξεκίνησε, εξουσιοδότησε τους Αμερικανούς διαπραγματευτές να εξετάσουν μια συμφωνία που περιλαμβάνει πολλούς από τους συμβιβασμούς με τους οποίος είχε βρεθεί αντιμέτωπος ένας από τους προκατόχους του στην προεδρία (σ.σ. ο Ομπάμα)», γράφει ο Μπίρνμπαουμ στην Post.

«Η αρχική συμφωνία του 2015 χρειάστηκε περίπου δύο χρόνια διαπραγματεύσεων προκειμένου να επιτευχθεί. Σύμφωνα με όσα προέβλεπε, το Ιράν συμφωνούσε να περιορίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου και να υποβληθεί σε επιθεωρήσεις με αντάλλαγμα τη χαλάρωση των κυρώσεων», εξηγεί το Al Jazeera, κάνοντας μια αναδρομή στο πρόσφατο παρελθόν.

Σύμφωνα με εκείνη τη συμφωνία του 2015, η Τεχεράνη δεσμευόταν να μειώσει σε λιγότερα από 300 κιλά το ιρανικό απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου που είχε στην κατοχή της και σε 3,67% το ποσοστό εμπλουτισμού αυτού του ουρανίου (ποσοστό που απέχει πάρα πολύ από το περίπου 90% που θα απαιτούνταν για την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων).

Παράλληλα, δεσμευόταν να σταματήσει να εμπλουτίζει και να αποθηκευτεί ουράνιο στις υπόγειες εγκαταστάσεις του Φορντό για ένα διάστημα 15 ετών.

Επιπλέον, συμφωνούσε να μειώσει δραματικά τον αριθμό των φυγοκεντρητών που μπορούσε να λειτουργεί, να αναδιαμορφώσει τον αντιδραστήρα βαρέος ύδατος στο Αράκ και να ανοίξει τις πύλες των πυρηνικών της εγκαταστάσεων στους επιθεωρητές του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας.

Το Ιράν, το οποίο έχει υπογράψει τη Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων, υποστηρίζει παλαιόθεν ότι δεν επιδιώκει να αποκτήσει πυρηνικά για στρατιωτικούς σκοπούς. Την ίδια ώρα ωστόσο, η Τεχεράνη επιμένει ότι έχει το δικαίωμα βάσει του διεθνούς δικαίου να εμπλουτίζει ουράνιο στο πλαίσιο ενός ειρηνικού/ενεργειακού πυρηνικού προγράμματος.

Οι Ιρανοί είναι «έτοιμοι να αποδεχτούν ορισμένους συμβιβασμούς σε σχέση με τα χρονοδιαγράμματα, το επίπεδο εμπλουτισμού και το μέλλον των υψηλά εμπλουτισμένων αποθεμάτων ουρανίου, αλλά είναι απολύτως απρόθυμοι να εγκαταλείψουν πλήρως τον εμπλουτισμό», δηλώνει στην Washington Post η Σούζαν Μαλόνι, αντιπρόεδρος του Ινστιτούτου Brookings και ειδική σε θέματα Ιράν.

Αυτήν την ιρανική απροθυμία είχε κληθεί να διαχειριστεί ο Ομπάμα. Την ίδια απροθυμία, που φαίνεται να παραμένει αμετακίνητη παρά τα πολεμικά πλήγματα των περασμένων εβδομάδων, καλείται τώρα να διαχειριστεί και ο Τραμπ.