Επιβεβαιώνοντας τις φήμες, ο Οζγκιούρ Οζέλ προχώρησε την περασμένη εβδομάδα στη σύσταση ενός νέου κόμματος το οποίο έρχεται να αλλάξει τα δεδομένα στην τουρκική εθνοσυνέλευση αλλά και ευρύτερα, πριν από τις επερχόμενες -ενδεχομένως πρόωρες- εκλογικές αναμετρήσεις στη γείτονα.

Αρχής γενομένης από την περασμένη Παρασκευή, στην Τουρκία υπάρχει πια ένα νέο κόμμα, το επονομαζόμενο «Νέο Κόμμα» («Yeni Parti») που ιδρύθηκε στις 24 Ιουλίου του 2026, ακριβώς 103 χρόνια έπειτα από την υπογραφή της Συνθήκη της Λωζάνης· ένα κόμμα το οποίο έγινε μάλιστα -άμα τη γενέσει του- το μεγαλύτερο μεταξύ των αντιπολιτευομένων, παίρνοντας τη θέση που είχε μέχρι πρότινος το CHP.

Ο Οζγκιούρ Οζέλ είδε, τον περασμένο Μάιο, την τουρκική «δικαιοσύνη» να τον καθαιρεί από την ηγεσία του CHP. Σύμφωνα με το δικαστήριο, το εκλογικό συνέδριο που τον είχε εκλέξει στο τιμόνι της παράταξης, τον Νοέμβριο του 2023, σημαδεύτηκε από παρατυπίες. Με αυτό το αιτιολογικό, τα αποτελέσματα εκείνου του συνεδρίου ακυρώθηκαν και στο τιμόνι της παράταξης επέστρεψε ο προηγούμενος ηγέτης και προκάτοχος του Οζέλ, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου.

Ο Οζέλ εξανέστη (που εκδιώχθηκε), ωστόσο ο Κιλιτσντάρογλου άλλο που δεν ήθελε (από το να επιστρέψει). Το CHP, υπό αυτές τις συνθήκες, διχάστηκε. Αυτήν τη φορά ωστόσο, ο διχασμός δεν περιορίστηκε σε ελεγχόμενα πλαίσια, αλλά οδήγησε άμεσα -μέσα σε διάστημα μόλις ολίγων εβδομάδων- στη διάσπαση, μια διάσπαση που είναι από πολλές απόψεις ιστορική.

Το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) είναι η παράταξη που ίδρυσε ο Μουσταφά Κεμάλ το 1923, χρονιά γέννησης της σύγχρονης Τουρκικής Δημοκρατίας.

Είναι το κόμμα του «εθνάρχη» Κεμάλ, του Ινονού και του Ετζεβίτ, το μοναδικό κόμμα των πρώτων δεκαετιών της μονοκομματικής περιόδου στην Τουρκία, που με τα «έξι βέλη» του έθεσε τις ράγες (του εθνικισμού, του κρατισμού, του λαϊκισμού και της κοσμικισμού) πάνω στις οποίες διαμορφώθηκε ο κεμαλισμός και μαζί του το σύγχρονο τουρκικό κράτος.

Με άλλα λόγια, το κόμμα που διασπάστηκε μόλις την περασμένη εβδομάδα, δεν είναι τυχαίο. Κάθε άλλο. Το CHP δεν ήταν, βέβαια, πάντοτε εκεί. Μετά από το πραξικόπημα του Εβρέν απαγορεύτηκε και γέννησε διασπάσεις και διάδοχα κόμματα, προτού επιστρέψει υπό τον Ντενίζ Μπαϊκάλ στις αρχές της δεκαετίας του 1990.

To CHP είναι στην αντιπολίτευση στην Τουρκία εδώ και δεκαετίες. Τυπικά, η τελευταία φορά που ήταν κυβέρνηση ήταν πίσω στα τέλη της δεκαετίας του 1970. Παράλληλα ωστόσο, από το 2022 κι έπειτα, είναι το μεγαλύτερο από τα κόμματα της τουρκικής αντιπολίτευση· ή τουλάχιστον ήταν έως και πριν από λίγες ημέρες.

Ο Οζέλ έφυγε την περασμένη εβδομάδα από το CHP, παίρνοντας μαζί του 90 βουλευτές (91 μαζί με τον ίδιο) από τους συνολικά 135. Αυτοί οι 91 ανήκουν πια στο Νέο Κόμμα (Yeni Parti), ενώ το παλαιό CHP του Κιλιτσντάρογλου έχει πια μείνει με 44 βουλευτές, που δεν έχουν και τις καλύτερες σχέσεις μεταξύ τους, όπως λέγεται.

Κάπως έτσι, το CHP έπαψε να είναι αξιωματική αντιπολίτευση για πρώτη φορά έπειτα από δεκαετίες. Τι μέλλει γενέσθαι, μένει πια να φανεί. Το τοπίο είναι, πάντως, ιδιαίτερα ρευστό, όπερ σημαίνει ότι μπορεί να δούμε το προσεχές διάστημα νέες μετατοπίσεις και ανατροπές.

Σύμφωνα με τον Χαλίλ Καραβέλι, συγγραφέα του βιβλίου «Τουρκία, μοντέλο αυταρχικού κράτους: Από τον Ατατούρκ στον Ερντογάν» (εκδ. Οξύ), ο Οζέλ καλείται τώρα σε φέρει σε πέρας κατά βάση τρεις αποστολές: να διατηρήσει τη συνοχή ενός διασπασμένου αντιπολιτευόμενου μπλοκ δυνάμεων, να οικοδομήσει ένα πολιτικό κόμμα που θα είναι ικανό να αμφισβητήσει τον Ερντογάν και να βγει πολιτικά ζωνταντός -αυτός και το κόμμα του- μέσα από τις νομικές εκκαθαρίσεις που σφυροκοπούν και καρατομούν την τουρκική αντιπολίτευση ήδη από τα τέλη του 2024.

Το ιδανικό σενάριο για τον Οζέλ θα ήταν να καταφέρει να αναβιώσει/αναπαραγάγει το μομέντουμ που είχε κάνει το CHP να σαρώσει στις δημοτικές εκλογές του 2024. Ωστόσο έκτοτε, η αντιπολίτευση στην Τουρκία δέχθηκε σειρά από βαριά πλήγματα (με πιο χαρακτηριστικό ίσως τη φυλάκιση του Ιμάμογλου).

Από την άλλη πλευρά, το στοίχημα για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και για το κυβερνών ισλαμοσυντηρητικό Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) είναι άλλο: εν προκειμένω να βρει τους τουλάχιστον 360 βουλευτές που χρειάζεται -σε σύνολο 600 βουλευτών- ώστε να ανοίξει ο δρόμος για τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών στην Τουρκία.

Σε μια τέτοια περίπτωση, εάν δηλαδή οι εκλογές γίνονταν πρόωρα και όχι τον Μάιο του 2028 όπως είναι κανονικά προγραμματισμένο, ο σήμερα 72χρονος Ρ.Τ. Ερντογάν θα μπορούσε να θέσει εκ νέου υποψηφιότητα διεκδικώντας μια νέα πενταετή θητεία στην προεδρία. Με βάση τα νυν δεδομένα, ο Ερντογάν και όσοι τον στηρίζουν συγκεντρώνουν σχεδόν 330 έδρες όπερ σημαίνει ότι χρειάζονται περίπου άλλες 30 θετικές ψήφους. Από πού θα μπορούσαν να προέλθουν αυτές; Αναζητώντας απαντήσεις, κάποιοι πλέον κοιτούν προς την πλευρά του υπό διάλυση CHP.