Του Δημήτρη Μανακανάτα

Ο Sir Alex Younger, ο πρώην επικεφαλής της MI6, που απεβίωσε από καρκίνο σε ηλικία 62 ετών στις 2 Ιουνίου 2026, δικαιωματικά φέρει το τίτλο ο «κατάσκοπος των κατασκόπων», διότι προετοίμασε το Ηνωμένο Βασίλειο για τις αυξανόμενες ξένες απειλές.

Κάθε αρχηγός της Μυστικής Υπηρεσίας Πληροφοριών της Μεγάλης Βρετανίας μοιραία συγκρίνεται με το πλήθος των επιφανών -και εντελώς φανταστικών- προκατόχων του, από το αφεντικό του Τζέιμς Μποντ, τον «Μ», μέχρι τον Τζορτζ Σμάιλι, τον σκιώδη αρχικατάσκοπο των μυθιστορημάτων του Τζον λε Καρέ. Ο Younger, ο οποίος ηγήθηκε της υπηρεσίας από το 2014 έως το 2020, χρησιμοποίησε την κατασκοπευτική γοητεία που συνόδευε τον ρόλο του.

Αστειευόταν μάλιστα ότι οι ταινίες του Μποντ τού επέτρεπαν να γευματίζει με όποιον ήθελε, αν και επέμενε ότι ο 007 δεν θα προσλαμβανόταν ποτέ στην MI6. Παράλληλα, επέκρινε τον Λε Καρέ για την ηθική εξίσωση που παρουσίαζε μεταξύ της βρετανικής και της ρωσικής κατασκοπείας, τονίζοντας ότι η προσέγγιση της Δύσης βασιζόταν στην εμπιστοσύνη και όχι στην προδοσία.

Ο Πρίγκηπας της Ουαλίας, Ουίλιαμ, δήλωσε πως ο Younger «ενσάρκωσε τα καλύτερα στοιχεία που πρεσβεύει η Μυστική Υπηρεσία Πληροφοριών – ακεραιότητα, θάρρος και μια ακλόνητη δέσμευση για την προστασία αυτής της χώρας και του λαού της».

Γεννημένος στο Γουέστμινστερ το 1963, εντάχθηκε στην MI6 το 1991 μετά από μια θητεία στον βρετανικό στρατό. Όταν πέρασε από ψυχομετρικά τεστ, ο εξεταστής τού είπε: «Είστε τέλειος. Είστε ένας εσωστρεφής που προσποιείται τον εξωστρεφή. Αυτό ακριβώς θέλουμε».

Ο ίδιος απέφευγε να αποκαλύψει στη μητέρα του ότι ήταν κατάσκοπος, μέχρι που τον ανάγκασε η σύζυγός του, Σάρα. Στο μεγαλύτερο μέρος της καριέρας του ασχολήθηκε με το χώρο των Βαλκανίων και τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένης της θέσης του ως διευθυντή του σταθμού στην Καμπούλ. Εν συνεχεία ανέλαβε την ηγεσία της αντιτρομοκρατικής υπηρεσίας κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του Λονδίνου το 2012.

Συγκεκριμένα στα Δυτικά Βαλκάνια, στα μέσα δεκαετίας ’90, η πρώτη του μεγάλη αποστολή ήταν κατά τη διάρκεια των πολέμων στην πρώην Γιουγκοσλαβία.

Ο ίδιος είχε αποκαλύψει ότι το έργο του αφορούσε τη διείσδυση σε μια οργάνωση που σχεδίαζε γενοκτονία. Επίσης, στη Βιέννη και στο Ντουμπάι το 1995 και 2002 αντίστοιχα, υπηρέτησε ως σταθμάρχης και επικεφαλής των τοπικών επιχειρήσεων της MI6, εστιάζοντας στη συλλογή πληροφοριών για τη γεωπολιτική αστάθεια και την διάδοση όπλων μαζικής καταστροφής.

Η θητεία του Sir Alex, στην κορυφή της MI6, σημαδεύτηκε από τη ρωσική επιθετικότητα, όπως η εισβολή στην Κριμαία το 2014 (φωτογραφία) και η δηλητηρίαση του Σεργκέι Σκριπάλ στο Σάλσμπερι το 2018, καθώς και από τις επιθέσεις του ISIS στο Ιράκ και το Λεβάντε.

Μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, υπηρέτησε ως ο ανώτατος αξιωματικός της MI6 στο Αφγανιστάν και διηύθυνε όλες τις μυστικές επιχειρήσεις της υπηρεσίας στην χώρα κατά την αμερικανική και βρετανική εισβολή. Από την θέση του Διευθυντή Αντιτρομοκρατίας (στην οποία διορίστηκε το 2009), ανέλαβε τον πλήρη σχεδιασμό και την ασφάλεια των Ολυμπιακών Αγώνων απέναντι σε διεθνείς τρομοκρατικές απειλές.

Η θητεία του Sir Alex, στην κορυφή της MI6, σημαδεύτηκε από τη ρωσική επιθετικότητα, όπως η εισβολή στην Κριμαία το 2014 και η δηλητηρίαση του Σεργκέι Σκριπάλ στο Σάλσμπερι το 2018, καθώς και από τις επιθέσεις του ISIS στο Ιράκ και το Λεβάντε.

Επίσης, ώθησε την MI6 να στρατολογεί άτομα από κάθε είδους υπόβαθρο, επιμένοντας ότι δεν υπάρχει ένας «ενιαίος τύπος» αξιωματικού πληροφοριών. Υποστήριξε με ζέση την χρήση τεχνολογίας αιχμής, τη στενότερη συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα και τη μεγαλύτερη συμμετοχή στη δημόσια ζωή.

Ο διάδοχός του, Sir Richard Moore, δήλωσε ότι ο Younger αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της ασυνήθιστα μακράς θητείας του, προετοιμάζοντας τη Βρετανία για την νέα εποχή του υβριδικού πολέμου.

Ωστόσο, ο ίδιος ένιωθε ανήμπορος μπροστά σε αυτό που θεωρούσε «αυτοτραυματισμό» της χώρας του, αναφερόμενος στο Brexit. «Ο Πούτιν θα ήταν απολύτως ενθουσιασμένος με την απόφασή μας», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά.

Το Σεπτέμβριο του 2021, ο Younger επισκέφθηκε τα στούντιο όπου γυριζόταν η ταινία της σειράς Τζέιμς Μποντ, No Time to Die, και, σύμφωνα με την The Telegraph, δώρισε στον ηθοποιό Ρέιφ Φάινς (φωτογραφία) το δικό του στυλό που περιείχε πράσινο μελάνι (το οποίο παραδοσιακά χρησιμοποιούν οι αρχηγοί των μυστικών υπηρεσιών για να υπογράφουν τις επιστολές τους), για να προσθέσει κάποια νότα αυθεντικότητας στον φανταστικό διευθυντή της MI6.

Στην προσωπική του ζωή, ο αποθανών διέθετε μια ιδιόμορφη και χιουμοριστική προσέγγιση. Κάποτε παραλίγο να δηλητηριαστεί από χημικές αναθυμιάσεις τη ώρα που αποκωδικοποιούσε ένα μυστικό μήνυμα σε μια τουαλέτα στην Κολομβία, ενώ ήταν υπερήφανος για μία αυτοσχέδια σάουνα που έχτισε στον κήπο του κατά την διάρκεια της πανδημίας.

Ωστόσο, πίσω από αυτή την εικόνα του συμπαθούς γκαφατζή, κρυβόταν μια κοφτερή διάνοια με καθαρή ηθική πυξίδα. Μετά την αποχώρησή του από την υπηρεσία, ασχολήθηκε με εταιρείες τεχνολογίας και έγινε στρατηγικός σύμβουλος της Goldman Sachs, σχολιάζοντας με ικανοποίηση ότι, αν και οι τραπεζίτες ήταν πλουσιότεροι, εκείνος γνώριζε περισσότερα πράγματα που δεν μπορούσαν να αγοραστούν με χρήματα.

Ήταν ιδιαίτερα αγαπητός στους συναδέλφους του, οι οποίοι τον περιέγραφαν ως έναν άνθρωπο της δράσης, φτιαγμένο περισσότερο για να σκαρφαλώνει σε υδρορροές παρά για να ενημερώνει Πρωθυπουργούς. Με τους πολιτικούς του προϊσταμένους διατηρούσε μια περιπαικτική διάθεση.

Όταν ο Ντόμινικ Κάμινγκς, πρώην σύμβουλος του Μπόρις Τζόνσον, τον κάλεσε για πρώτη φορά στο τηλέφωνο ρωτώντας τον τι κάνει, ο Younger απάντησε: «Σχεδιάζω σατανικές μαλ***ες». Η οικογένεια αποτελούσε το κέντρο της ζωής του. Μαζί με την σύζυγό του απέκτησαν τρία παιδιά, εκ των οποίων ο μεσαίος γιος τους, Σαμ, έχασε την ζωή του σε τροχαίο δυστύχημα κατά την διάρκεια της θητείας του Younger στην MI6. Ή

ταν μια τραγωδία τόσο ανείπωτη που ο ίδιος δήλωσε ότι δεν μπορούσε ούτε να την περιγράψει. Όμως, έμαθε να βρίσκει την ανθρωπιά στα πιο απίθανα μέρη, καθώς έλαβε συλλυπητήρια μηνύματα ακόμη και από τους πιο αμείλικτους αντιπάλους της υπηρεσίας του, γεγονός που, όπως δήλωσε, του έδωσε μια χαραμάδα ελπίδας.