Άρθρο Ειδικού Συνεργάτη*

Αν και κανείς δεν έχει, πραγματικά, την ικανότητα να διαγνώσει εγκύρως την εξέλιξη ενός νέου κύκλου πολεμικών επιχειρήσεων ή μίας συμφωνίας ανακωχής στη Μέση Ανατολή, οι κυβερνήσεις των «27» διαπιστώνουν πλέον πως η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και το παγκόσμιο εμπόριο πρέπει, επειγόντως, να διασφαλιστούν.

Επομένως, αργά ή γρήγορα, οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών της Ε.Ε. θα κληθούν να στηρίξουν και συνεισφέρουν στα σχέδια ενός μέλους της, της Γαλλίας, και ενός πρώην μέλους της, του Ηνωμένου Βασιλείου, για την προάσπιση των κοινών συμφερόντων τους στο Στενό του Ορμούζ.

Όπως είναι γνωστό, η γαλλο-βρετανική πρωτοβουλία για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ (προς την οποία και η κυβέρνηση της Ελλάδας έχει εκφράσει τη στήριξή της) θα έχει ως σημείο εκκίνησης την «παύση» (όχι «τερματισμό») των εχθροπραξιών μεταξύ αφενός των ΗΠΑ και του Ισραήλ και αφετέρου του Ιράν.

Δεν είναι ακόμα γνωστή η έκταση και, κυρίως, η μορφή της πιθανής υποστήριξης εκ μέρους των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αρχικά δήλωσε δημοσίως ότι θα πρέπει οι χώρες της Ευρώπης να δράσουν μόνες τους και αργότερα ανακοίνωσε μια ξεχωριστή αμερικανική επιχείρηση, τη Maritime Freedom Construct (MFC), την οποία ανέστειλε εντός διημέρου. Πάντως, Αμερικανοί διπλωμάτες και στρατιωτικοί έχουν αφήσει να εννοηθεί πως θα υπάρξει υποστήριξη εκ μέρους της χώρας τους προς τις ευρωπαϊκές δυνάμεις, κυρίως, στο επίπεδο των πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο.

Η «Ψαρά» F-454, ή άλλη φρεγάτα τύπου ΜΕΚΟ, ίσως εποπτεύει τις επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης στο Ορμούζ.

Σε αυτό το πλαίσιο, τα αρμόδια όργανα της Ε.Ε. πρόκειται να υιοθετήσουν σύντομα (πιθανότατα, ως τα μέσα ή τέλη Ιουνίου) μία πολιτική σε τρία σημαντικά επίπεδα:

πρώτον, στο νομικό, με την οριστικοποίηση και έγκριση μίας νέας, «πολύ διευρυμένης» εντολής της Επιχείρησης Aspides, ώστε οι ναυτικές μονάδες της να δρουν, αντί της σημερινής περιοχής της (Ερυθρά Θάλασσα και Κέρας της Αφρικής) και στο Ορμούζ με έμφαση στην αποναρκοθέτηση και γενικότερη «εκκαθάριση» στα Στενά και όπου αλλού, πλησίον, απαιτηθεί. Πρακτικά, η Aspides θα αναλάβει το σημαντικότερο και πιο επικίνδυνο έργο.

δεύτερον, στο επίπεδο της συνεισφοράς ναυτικών, αεροπορικών και άλλων στρατιωτικών μέσων, καθώς η Aspides, υπό τη σημερινή της μορφή στηρίζεται μόνον στις δυνάμεις από την Ελλάδα, την Ιταλία και, κατά διαστήματα, τη Γαλλία. Ασφαλώς, υπάρχει και ο λεγόμενος «ελέφαντας στο δωμάτιο, για τον οποίο δεν μιλά κανείς», εννοώντας το υψηλό οικονομικό κόστος στο οποίο θα κληθούν να συμμετάσχουν (μάλλον για πολύ μακρύ χρόνο) όλα τα μέλη της Ε.Ε.

τρίτον, στο πολιτικό επίπεδο με τη λεγόμενη «δέσμευση» της Ε.Ε. στην ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ και του Περσικού Κόλπου. Αν και θα γίνει η συνήθης μάχη λέξεων και φράσεων μεταξύ της Κομισιόν, του Συμβουλίου και των εθνικών μόνιμων αντιπροσωπειών στην Ε.Ε, εκτιμάται πως η συμφωνία επί των πολιτικών σημείων θα είναι πιο ευχερής και ταχεία συγκριτικά με το προαναφερθέν «καυτό» ζήτημα των οικονομικών και στρατιωτικών συνεισφορών.

Η «νέα Aspides» θα είναι μεγάλης σημασίας για όλα τα μέλη της Ε.Ε. και, ειδικά, για την Ελλάδα στην οποία εδρεύει, από την αρχή της Επιχείρησης το Φεβρουάριο του 2024, στο EL EU OHQ της Λάρισας.

Η ευθύνη για την ελληνική πλευρά θα είναι ακόμα μεγαλύτερη και με στοιχεία σοβαρού ρίσκου, εφόσον οι επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης θα εποπτεύονται προφανώς από φρεγάτα του ΠΝ, αν πληρούνται οι προϋποθέσεις συμμετοχής που έχει θέσει η Αθήνα στο Παρίσι.

Οι επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης έχουν, κατά κανόνα, τρία σκέλη: αρχικά, τον εντοπισμό και σήμανση των σημείων των ναρκών, στη συνέχεια τη ναρκαλίευση και, τελικά, την απενεργοποίησή τους που, υπό τις ιδιαίτερες συνθήκες στο Ορμούζ, θα γίνεται με άμεση έκρηξη-καταστροφή τους και όχι με προσπάθειες εξουδετέρωσης των, προηγμένης τεχνολογίας, πυροκροτητών ή της εκρηκτικής ύλης.

Ως προς τη διάρκεια των επιχειρήσεων αποναρκοθέτησης, δεν μπορούν να γίνουν ασφαλείς προβλέψεις. Στη -μάλλον απίθανη- περίπτωση απόλυτης ειρήνευσης, που θα σήμαινε συνεργασία και των ιρανικών αρχών, ίσως απαιτηθούν τρεις μήνες.

Υπό το «μεσαίο σενάριο» της ηρεμίας, με τήρηση αποστάσεων και μη παρενόχλησης από την Τεχεράνη, ενδεχομένως να χρειαστούν έξι μήνες. Στο δε «κακό σενάριο», υπό απειλές και -περιορισμένη ή ευρύτερη- δράση ακραίων ιρανικών ομάδων (εν γνώσει ή εν αγνοία του επίσημου καθεστώτος), οποιαδήποτε χρονική πρόβλεψη είναι παρακινδυνευμένη.

  •  Ο Ειδικός Συνεργάτης είναι ξένος εμπειρογνώμονας με μακρά πείρα σε θέματα εξοπλισμών και στις σχέσεις της Δύσης με τη Ρωσία και την Κίνα, διαθέτοντας προνομιακή πρόσβαση σε έγκυρες πηγές πληροφόρησης για όλες τις διεθνείς εξελίξεις, όπως η τρέχουσα κρίση στη Μέση Ανατολή.