Το 2019 και το 2021, τα αρμόδια όργανα του ΝΑΤΟ ζήτησαν από την Ελλάδα να επιταχύνει τις αποφάσεις της για αγορές νέων συστημάτων και πυραύλων για το Πολεμικό Ναυτικό, ώστε να ανταποκρίνονται στους κοινούς στόχους άμυνας και επιχειρήσεων της Συμμαχίας. Η ελληνική πλευρά διαβεβαίωσε πως, ασφαλώς, θα το πράξει, εκτιμώντας ότι θα έχει εκπληρώσει όλες τις σχετικές απαιτήσεις, το αργότερο, ως το 2027.

Πρόσφατα, η ημερομηνία ολοκλήρωσης μετατέθηκε στο 2030, αλλά δεν υπάρχει καμιά βεβαιότητα -ούτε καν συγκρατημένη αισιοδοξία- ότι και αυτή η υπόσχεση προς το ΝΑΤΟ θα τηρηθεί, αν δεν υπάρξουν ταχείες αποφάσεις και διαδικασίες. Χωρίς να παραγνωρίζει κανείς τις συνέπειες της βαθιάς οικονομικής κρίσης της περασμένης δεκαετίας, προφανώς η χώρα έχει μικρή αξιοπιστία όταν αφενός συναινεί στους ετήσιους «Στόχους Δυνατοτήτων» του ΝΑΤΟ και αφετέρου καθυστερεί (ή και αδρανεί) στην υλοποίησή τους. Η ελληνική πρόοδος ως προς τους Στόχους Δυνατοτήτων θα αξιολογηθεί, πάλι, τον Ιούνιο του 2026.

Σήμερα, το Πολεμικό Ναυτικό στηρίζεται ακόμα, σε πολύ μεγάλο βαθμό, στους πυραύλους Harpoon (Block 1C) με τους οποίους είναι εξοπλισμένες οι τέσσερις φρεγάτες τύπου ΜΕΚΟ (υπό σχέδια εκσυγχρονισμού από το 2009) και οι εννέα φρεγάτες τύπου S (εκσυγχρονίστηκαν την περίοδο 2004-2009), καθώς και τέσσερα ταχέα περιπολικά τύπου «Λάσκος» και τρία τύπου «Καβαλούδης». Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι Harpoon είχαν και -ως πιστοποιημένοι με συνέπεια- διατηρούν πάντα τις εκπληκτικές τους δυνατότητες, αλλά πρόκειται πια για βλήματα παλαιότερου τύπου, καθώς η έκδοση 1C χρονολογείται από το 1985, δηλαδή είναι 40 ετών. Επίσης, σε μια εποχή που τα πλοία διαθέτουν πλέον ραντάρ 3D (και ίδια ραντάρ υπάρχουν και σε χερσαίες εγκαταστάσεις), ο Harpoon μπορεί να εντοπιστεί από μακρινή απόσταση και να αναχαιτιστεί παρά το πλεονέκτημα της πορείας του σε χαμηλό ύψος πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας (sea-skimming).

Η τοποθέτηση του JSM στο εσωτερικό “weapons bay” του F-35 αφορά τις εκδόσεις Alfa και Charlie, ενώ στην έκδοση Bravo τοποθετείται στα φτερά του αεροσκάφους.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι περισσότερες χώρες-μέλη της Ατλαντικής Συμμαχίας, όπως και φιλοδυτικές χώρες στην Ασία, αντικαθιστούν τον Harpoon με τον Naval Strike Missile (NSM) που σχεδιάστηκε, για να καλύψει τις απαιτήσεις του μοντέρνου ναυτικού πολέμου. Στη ίδια λογική και με ανάλογες προδιαγραφές, o Joint Strike Missile (JSM) δημιουργήθηκε και πιστοποιήθηκε ως ο μοναδικός πύραυλος αέρος-θαλάσσης και αέρος-ξηράς που τοποθετείται εσωτερικά, στο “weapons bay”, του F-35.

Οι δύο νέοι πύραυλοι θεωρούνται «game changers» στη ναυτική και αεροπορική άμυνα, δεδομένων των στοιχείων της stealth κατασκευής τους, της εξαιρετικής δυνατότητας κίνησης, της sea skimming πτήσεως τους, και της πολύ μεγάλης εμβέλειάς. Κατασκευάστρια των NSM και JSM είναι η εταιρία Kongsberg της Νορβηγίας, η οποία, λόγω της μεγάλης ζήτησης, προχώρησε στη δημιουργία και τρίτου εργοστασίου στη χώρα, καθώς και δύο άλλων στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Αυστραλία.

Μέχρι και τον περασμένο μήνα, συμβόλαια για NSM και JSM έχουν υπογράψει, οι Νορβηγία, Πολωνία, Ηνωμένες Πολιτείες (για το Ναυτικό, τους Πεζοναύτες και την Αεροπορία) Αυστραλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Καναδάς, Λετονία, Δανία, Γερμανία, Ολλανδία, Βέλγιο, Ισπανία, Ρουμανία, Μαλαισία, Ιαπωνία. Σύντομα, προβλέπεται πως θα υπογράψουν συμβόλαια προμηθειών η Κροατία και η Βουλγαρία. Οι μοναδικές χώρες ΝΑΤΟ που δεν έχουν εντάξει ακόμα το σύστημα στις δυνάμεις τους είναι η Ελλάδα, η Σουηδία, η Τουρκία και η Γαλλία (ίσως αναμενόμενο, αφού δίνει έμφαση στα εθνικά της βιομηχανικά προγράμματα).

Το NSM είναι ένα πολύ ευέλικτο σύστημα, σχεδιασμένο να εκτοξεύεται από διαφορετικές πλατφόρμες είτε πλοίων είτε ξηράς (παράκτιες συστοιχίες), και είναι ικανό να πλήξει στόχους, θαλάσσιους και ξηράς, σε πολύ μεγάλες αποστάσεις. Η εμβέλειά του είναι πάνω από 300 χιλιόμετρα, ενώ των Harpoon, υπό ιδανικές συνθήκες, ως τα 220 χιλιόμετρα.

Πέρυσι τον Ιούλιο, το Ναυτικό της Αυστραλίας πραγματοποίησε επιτυχή εκτόξευση NSM ως αποκορύφωμα των ασκήσεων RIMPAC 2024.

Οι NSM και JSM είναι εξαιρετικά δύσκολο να ανιχνευτούν ακόμα και από τα πιο προηγμένα ραντάρ λόγω της stealth κατασκευής τους (από υλικά πανομοιότυπα με αυτά του F-35), της εξαιρετικά χαμηλής πτήσης τους και της μεγάλης και πολύπλοκης κινητικότητας κατά το τελευταίο στάδιο της πτήσεως. Αυτός ήταν ένας από τους λόγους που η US Air Force επέλεξε το JSM για το κύριο όπλο του F-35.

Η εμβέλεια του JSM ξεπερνά τα 500 χιλιόμετρα, ως αντιπλοϊκό όπλο, όπως και σε στόχους ξηράς με πολύ μεγάλη ακρίβεια. Πρέπει να διευκρινιστεί ότι η, προαναφερθείσα, τοποθέτηση του JSM στο εσωτερικό weapons bay του F-35 αφορά τις εκδόσεις Alfa και Charlie, ενώ στην έκδοση Bravo τοποθετείται στα φτερά του αεροσκάφους και, όπως συμβαίνει με όλα τα συστήματα εξωτερικής τοποθέτησης, μειώνεται η ικανότητα μη ανίχνευσής του από ραντάρ.

Η χρηματοδότηση προμήθειας των NSM και JSM γίνεται, εναλλακτικά, μέσω των προγραμμάτων FMS των ΗΠΑ ή με συμφωνία Government to Government με την κυβέρνηση της Νορβηγίας ή με απευθείας εμπορική συμφωνία με την Kongsberg.