Ήταν Απρίλιος του 2018 όταν οι βιομηχανίες Dassault και Airbus επισημοποίησαν, με φόντο τότε το ILA Berlin Air Show, την πρόθεσή τους να προχωρήσουν στην από κοινού ανάπτυξη και παραγωγή του επόμενης (6ης) γενιάς μαχητικού που θα αντικαθιστούσε σταδιακά, μέσα στις επόμενες δεκαετίες, τα Rafale και τα Eurofighter.

Με βάση τον αρχικό σχεδιασμό – που προφανώς είχε τις ευλογίες της τότε καγκελαρίου της Γερμανίας, Ανγκελα Μέρκελ, και του ακόμη τότε νεοεκλεγέντος προέδρου της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, το πρόγραμμα για το Future Combat Air System (FCAS) ή Système de Combat Aérien du Futur (SCAF) ή Futuro Sistema Aéreo de Combate (FSAC), στο οποίο εντάχθηκε εν τω μεταξύ και η Ισπανία, οραματιζόταν το μέλλον ενός νέου μαχητικού που θα έχει ενταχθεί στις αεροπορικές δυνάμεις έως περίπου το 2040.

«Το σκεπτικό ήταν να βγει, μέσα από αυτήν την κοινή προσπάθεια, ένα αεροσκάφος που θα μπορούσε να αντικαταστήσει στο μέλλον τα Eurofighter Typhoon (που διαθέτουν Βρετανοί και Ισπανοί), τα Hornet (των Ισπανών), τα Tornado (των Γερμανών) και τα Rafale (των Γάλλων)», γράφαμε στο Α&Δ τον Μάρτιο του 2023, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι «το χάσμα μεταξύ Γάλλων και Γερμανών, οι διαφωνίες δηλαδή μεταξύ της Dassault Aviation και της Airbus σε μια σειρά από ζητήματα, κυρίως εμπορικού και τεχνικού χαρακτήρα» είν «τόσο μεγάλο, ώστε το ίδιο το μέλλον του εγχειρήματος να φαντάζει αμφίβολο».

«Το εν λόγω έργο, αξίας άνω των 100 δισεκατομμυρίων ευρώ, που ξεκίνησε το 2017, κάποτε θεωρούνταν σύμβολο της γαλλο-γερμανικής στρατιωτικής ενότητας. Ωστόσο, βρέθηκε αντιμέτωπο με πολυετείς πολιτικές και βιομηχανικές διαφωνίες», υπενθυμίζει η Deutsche Welle (DW).

«Επειτα από χρόνια εσωτερικών συγκρούσεων και διαφωνιών, το γαλλο-γερμανικό σχέδιο κατέρρευσε. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν συμφώνησαν την περασμένη εβδομάδα ότι οι κατασκευάστριες βιομηχανίες Dassault και Airbus απέτυχαν να επιλύσουν βασικές διαφορές», γράφει το κρατικό ειδησεογραφικό δίκτυο της Γερμανίας. «Το δράμα του FCAS τελειώνει με γαλλογερμανικό διαζύγιο», σημειώνει ο ιστοχώρος Aviation Week.

Ο γαλλικός αμυντικός κολοσσός Dassault Aviation απαιτούσε να έχει σημαντικά μεγαλύτερο έλεγχο επί του έργου από την ευρωπαϊκή κοινοπραξία Airbus Defense and Space. Πιο συγκεκριμένα, οι δύο εταιρείες συγκρούστηκαν για τον έλεγχο της επόμενης φάσης του έργου, για ζητήματα πνευματικής ιδιοκτησίας και, πάνω απ’ όλα, για τις διαφορετικές προδιαγραφές που ήθελαν να έχει το εν λόγω αεροσκάφος, εξηγεί η DW.

Σύμφωνα με το δίκτυο ARD της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης, «η υπερχρεωμένη Γαλλία ήθελε να διατηρήσει τον έλεγχο επί της τεχνογνωσίας και της ανάθεσης συμβάσεων σε προμηθευτές, ενώ οι Γερμανοί εταίροι αναμενόταν κυρίως να συγχρηματοδοτήσουν το έργο των 100 δισεκατομμυρίων ευρώ», πράγμα το οποίο όμως δημιουργούσε ενόχληση και καχυποψία τόσο στο Βερολίνο όσο και στις τάξεις των γερμανικών συνδικάτων (IG Metall).

«Οι Γάλλοι χρειάζονται ένα αεροσκάφος επόμενης γενιάς που θα δύναται να φέρει πυρηνικά όπλα και θα είναι κατάλληλο για αεροπλανοφόρα (σ.σ. όπως εν προκειμένω τα γαλλικά Rafale που φέρουν πυρηνικά και πετούν από το «Σαρλ ντε Γκωλ»), αλλά οι γερμανικές ένοπλες δυνάμεις δεν χρειάζονται επί του παρόντος κάτι τέτοιο», είχε δηλώσει ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς τον περασμένο Φεβρουάριο, παραδεχόμενος έτσι το γαλλογερμανικό χάσμα που είχε ανοίξει και διευρυνόταν σε σχέση με το εν λόγω πρότζεκτ.

«Το 2017-2019, σχηματίστηκε η ομάδα του προγράμματος FCAS γύρω από τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ισπανία, με επικεφαλής κυρίως τον Εμανουέλ Μακρόν και Άνγκελα Μέρκελ. Η ιδέα ήταν, εν μέρει, να δημιουργηθεί ένα αεροσκάφος που θα μπορούσε να ανταγωνιστεί το F35. Ωστόσο, η συνεργασία μεταξύ των Airbus και Dassault ήταν δύσκολη από την αρχή», γράφει η Μάριον Μέσμερ στον ιστοχώρο της δεξαμενής σκέψης Chatham House, υποστηρίζοντας ωστόσο ότι η κατάρρευση του εν λόγω πρότζεκτ μπορεί και να είναι «για καλό». Γάλλοι και Γερμανοί θα μπορούσαν να επιχειρήσουν να αναπτύξουν δύο ξεχωριστά αεροσκάφη πιθανώς με νέους συνεργάτες, ενώ παράλληλα θα συνεχίζουν τη συνεργασία τους σε άλλα πεδία (βλ. μη επανδρωμένα συστήματα), γράφει η Μέσμερ.

Σύμφωνα με ευρωπαϊκά δημοσιεύματα (FT, AFP, Euronews κ.ά.), μια κοινοπραξία υπό την Airbus έχει ήδη προτείνει την ανάπτυξη ενός άλλου μαχητικού αεροσκάφους επόμενης γενιάς με φόντο την κατάρρευση του προγράμματος FCAS. Στην εν λόγω κοινοπραξία παρουσιάζονται να συμμετέχουν οι εταιρείες Hensoldt, Airbus Defence and Space, Autoflug, Diehl Defence, Rohde & Schwarz, Liebherr, MBDA και MTU Aero Engines, ενώ η γερμανική κυβέρνηση (Μερτς, Πιστόριους) φέρεται να έχει ήδη λάβει γνώση των εν λόγω σχεδίων.

Παράλληλα ωστόσο, εν έτει 2026, πέρα από το FCAS που πλέον κατέρρευσε, υπάρχουν κι άλλα πρότζεκτ ανάπτυξης μαχητικών αεροσκαφών που παραμένουν και συνεχίζουν να «τρέχουν», όχι ένα, αλλά αρκετά. Ενδεικτικά, υπενθυμίζονται: το Global Combat Air Programme (GCAP) που προωθούν Βρετανία, Ιταλία και Ιαπωνία, το πρόγραμμα της σουηδικής Saab για την ανάπτυξη του μαχητικού που μπορεί να πάρει στο μέλλον τη θέση των Gripen καθώς και το πρόγραμμα του τουρκικού Kaan.