Οι φίλοι στα δύσκολα φαίνονται, λέει ο θυμόσοφος λαός, διατυπώνοντας μια θέση την οποία θα μπορούσε να προσαρμόσει κανείς και σε άλλες – εταιρικού ή συμμαχικού τύπου – σχέσεις.

Με φόντο τα «δύσκολα» της κρίσης που μαίνεται στην περιοχή του Περσικού Κόλπου το τελευταίο δίμηνο λόγω του πολέμου στο Ιράν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι αποχωρούν από τον Οργανισμό Πετρελαιοπαραγωγών Κρατών (ΟΠΕΚ). Η είδηση έσκασε σαν βόμβα στο ήδη βομβαρδισμένο πεδίο της ενεργειακά πλούσιας Μέσης Ανατολής, πλην όμως υπήρχε προηγούμενο.

Το Κατάρ είχε ανακοινώσει την αποχώρησή του από τον ΟΠΕΚ το 2019. Όπως τώρα, έτσι και τότε, στο παρασκήνιο «έτρεχε» μια κρίση με ενδοαραβικές διαστάσεις. Τότε, οι Καταριανοί συγκρούονταν με τους Σαουδάραβες και τους Εμιρατινούς για τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και την κληρονομιά της επονομαζόμενης Αραβικής Ανοιξης. Για την ιστορία, εκείνη η κόντρα θεωρείται ότι επισήμως έληξε το 2021.

Εν έτει 2026 πια, Καταριανοί, Σαουδάραβες και Εμιρατινοί βρέθηκαν να δέχονται πυρά από το Ιράν ως σύμμαχοι των Αμερικανών. Παράλληλα, λόγω των επιπτώσεων που είχε ο πόλεμος στα Στενά του Ορμούζ, στις ενεργειακές εγκαταστάσεις και ευρύτερα στη ναυσιπλοΐα γύρω από τον Κόλπο, οι προαναφερθείσες αραβικές μοναρχίες είδαν τα έσοδά τους από τις εξαγωγές ενέργειας να μειώνονται δραματικά. Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, τα Εμιράτα ανακοίνωσαν την περασμένη Τρίτη ότι αποχωρούν από τον ΟΠΕΚ.

Από οικονομική/εμπορική σκοπιά, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με αυτήν την κίνησή τους, αποκτούν ξανά ελευθερία κινήσεων στο μέτωπο της ενεργειακής παραγωγής και των εξαγωγών, αφού πια δεν θα υποχρεούνται να συμμορφώνονται με τους περιορισμούς (ποσοστώσεις, πλαφόν παραγωγής/εξαγωγών) του ΟΠΕΚ ως μέλος του.

Πέρα από την οικονομική σκοπιά, υπάρχει ωστόσο και η γεωπολιτική, αφού η κυρίαρχη δύναμη στις τάξεις του ΟΠΕΚ είναι η Σαουδική Αραβία.

Ηδη πριν από τις 28 Φεβρουαρίου και τον πόλεμο που ξέσπασε στο Ιράν, Αμπού Ντάμπι και Ριάντ έδειχναν να ακολουθούν αποκλίνουσες ή ακόμη και αντικρουόμενες πορείες σε μια σειρά από μέτωπα όπως είναι εκείνα του Σουδάν, της Λιβύης, της Σομαλίας/Σομαλιλάνδης, της Συρίας, της Υεμένης και του Πακιστάν (με το οποίο Πακιστάν οι Σαουδάραβες υπέγραψαν πέρυσι αμυντική συμφωνία και το οποίο έσπευσαν να στηρίξουν πρόσφατα όταν οι Εμιρατινοί απαίτησαν την άμεση αποπληρωμή δανείου ύψους 3,5 δισ. δολ.).

Υπενθυμίζεται, δε, ότι τα Εμιράτα έχουν ήδη από το 2020 ενταχθεί στις Συμφωνίες του Αβραάμ, εξομαλύνοντας τις σχέσεις τους με το Ισραήλ, από το οποίο όμως οι Σαουδάραβες επιμένουν να κρατούν αποστάσεις.

Η νέα αυτή ενδοαραβική κόντρα ήρθε στο προσκήνιο της διεθνούς ειδησεογραφίας τον περασμένο Δεκέμβριο, όταν οι Σαουδάραβες βομβάρδισαν στη νότια Υεμένη φορτία με όπλα εμιρατινής προέλευσης που προορίζονταν για τους Υεμενίτες αυτονομιστές του επονομαζόμενου Νότιου Μεταβατικού Συμβουλίου.

«Η Σαουδική Αραβία θεώρησε, τον περασμένο Δεκέμβριο, ότι αυτοί οι αυτονομιστές προελαύνουν πια με την στήριξη του Αμπού Ντάμπι σε βάρος των δυνάμεων που υποστηρίζονται από το Ριάντ εντός της Υεμένης», γράφαμε τον προηγούμενο Ιανουάριο στον ιστοχώρο του Α&Δ, σε άρθρο με τίτλο «Σαουδική Αραβία εναντίον ΗΑΕ: Η (νέα) ενδοαραβική κόντρα και η Τουρκία». Όπως αναφέραμε μάλιστα σε εκείνο το άρθρο, «Σαουδάραβες και Εμιρατινοί βρέθηκαν να διαφωνούν τα τελευταία χρόνια και για άλλα θέματα, ως μέλη του OPEC επί παραδείγματι, για τις τιμές του πετρελαίου και τα επίπεδα της πετρελαϊκής παραγωγής, αλλά και για εμπορικής φύσης ζητήματα που έχουν να κάνουν με τις δικές του διμερείς συναλλαγές».

Μόλις τρεις μήνες μετά, τα Εμιράτα αποτελούν πια παρελθόν για τον ΟΠΕΚ, με την αποχώρησή τους να ερμηνεύεται όμως ως βαρύ πλήγμα για την ίδια τη Σαουδική Αραβία. Παράλληλα, αναλυτές εκφράζουν αμφιβολίες για το ίδιο το μέλλον του πετρελαϊκού καρτέλ, ενώ κυκλοφορούν σενάρια για ενδεχόμενα σαουδαραβικά «αντίποινα» και πιθανούς μελλοντικούς ενδοαραβικούς «πολέμους» γύρω από τις τιμές του πετρελαίου.

«Οι συμμαχίες στον Κόλπο μετατοπίζονται», γράφει χαρακτηριστικά ο Σάμιουελ Γουέντελ σε ανάλυσή του στον ιστοχώρο Al-Monitor, υποστηρίζοντας ότι η απόφαση των Εμιρατινών να αποχωρήσουν από τον ΟΠΕΚ εντάσσεται σε μια μακροπρόθεσμη στρατηγική που είχε αρχίσει να διαμορφώνεται πολύ πριν από τον πόλεμο στο Ιράν, μια στρατηγική που φέρνει πια το Αμπού Ντάμπι πιο κοντά στις ΗΠΑ του Τραμπ.