Πολύπαθη αλλά και πολύτιμη, η Αφρική έχει να «προσφέρει» πολλά πέρα από τον ορυκτό της πλούτο, τις επενδυτικές της ευκαιρίες και τις αγορές της.

Από γεωπολιτική σκοπιά, η Μαύρη Ήπειρος κατέχει κεντρική θέση αφού «αγγίζει» την Ερυθρά Θάλασσα αλλά και τη Μεσόγειο, τον Ινδικό αλλά και τον Ατλαντικό, μια θέση που της επιτρέπει να επηρεάζει αποφασιστικά τις ροές της μετανάστευσης καθώς και εκείνες των δια θαλάσσης μεταφορών. Και από διεθνοπολιτική σκοπιά όμως, προφανώς δεν μπορεί να παραβλέψει κανείς το γεγονός ότι η Αφρικανική Ενωση, με τα 55 μέλη της, αποτελεί το πολυπληθέστερο «μπλοκ ψήφων» στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών.

Η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει – πιο πολύ στη θεωρία και λιγότερο στην πράξη είναι η αλήθεια – αναγνωρίσει παλαιόθεν την αξιοσημείωτη αξία της Αφρικής. Για του λόγου το αληθές, μπορεί να ανατρέξει κανείς επί παραδείγματι στις επίσημες ευρωπαϊκές ανακοινώσεις ειδικά για την περιοχή του Σαχέλ, το οποίο αποτελούσε ήδη από τη δεκαετία του 2010 «στρατηγική προτεραιότητα για την ΕΕ και τα κράτη μέλη της», σύμφωνα με όσα ανέφεραν οι ίδιες οι ευρωπαϊκές ηγεσίες.

Mεγάλα γεγονότα των τελευταίων ετών, όπως οι επιθέσεις των Υεμενιτών Χούθι στη σκιά του Παλαιστινιακού και η αναθέρμανση των μεταναστευτικών ροών προς τις ακτές της Κρήτης, ήρθαν να μας υπενθυμίσουν πόσο σημαντική είναι η Αφρική… από τις μεσογειακές ακτές της Λιβύης έως και τις δυτικές ακτές της Ερυθράς Θάλασσας.

Ποιες είναι, όμως, οι μη αφρικανικές δυνάμεις που συνεχίζουν να επενδύουν, εν έτει 2026 πια, στην Αφρική διεκδικώντας εκεί διευρυμένα ερείσματα και μεγαλύτερη επιρροή;

Με μια πρώτη ματιά, θα μπορούσε κανείς να αναφερθεί στην Κίνα, στη Ρωσία, στην Τουρκία (κυρίως λόγω Σομαλίας, Λιβύης), στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και στη Σαουδική Αραβία, μεταξύ άλλων.

Η διοίκηση Τραμπ, από την πλευρά της, δεν δείχνει να ενδιαφέρεται πια ιδιαίτερα για τη Μαύρη Ηπειρο, αν και θα πρέπει να σημειωθεί ότι ως σύμβουλος του Αμερικανού προέδρου ο Μασάντ Μπούλος έχει προωθήσει την υπογραφή αξιοσημείωτων επιχειρηματικών συμφωνιών από αμερικανικές εταιρείες το τελευταίο διάστημα στη Λιβύη.

Τι κάνουν όμως από τη δική τους πλευρά οι Ευρωπαίοι;

Οι Γάλλοι δεν έχουν πια την εκτεταμένη και ισχυρή παρουσία που είχαν στην Αφρική κατά τα χρόνια της αποικιοκρατίας αλλά και μετά από το τέλος της καλούμενης «Francafrique», χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι έχουν αποχωρήσει πλήρως. Σε κάθε περίπτωση πάντως, η παρουσία τους εκεί δείχνει να είναι πια περισσότερο «διακριτική» από ό,τι άλλοτε.

Στον αντίποδα, εκείνη που κάνει πια πολύ πιο αισθητή την παρουσία στην περιοχή της Αφρικής τα τελευταία χρόνια είναι η Ιταλία της Τζόρτζια Μελόνι. «Η Ιταλία αυξάνει το αποτύπωμά της στην Αφρική. Μέχρι το 2014, η Αφρική σε μεγάλο βαθμό απουσίαζε από την ατζέντα της εξωτερικής πολιτικής της Ρώμης. Η κυβέρνηση της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι έχει καταστήσει τη στρατηγική Ιταλίας-Αφρικής μια από τις σφραγίδες της», σημείωνε σε ανάλυσή του προ μηνών ο ιστοχώρος Geopolitical Intelligence Services – GIS.

«Η Αφρική είναι ένα από τα κύρια πεδία δράσης της ιταλικής εξωτερικής πολιτικής. Η Ρώμη είναι παρούσα εκεί στους τομείς της οικονομίας, της ασφάλειας και των επενδύσεων, μεταξύ άλλων», σημείωνε σε παλαιότερη ανάλυσή του το ιταλικό ινστιτούτο διεθνών σπουδών ISPI.

Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι βρέθηκε προ ημερών στην Αντίς Αμπέμπα, την πρωτεύουσα της Αιθιοπίας, προκειμένου να πάρει μέρος σε δύο συναντήσεις κορυφής: στη δεύτερη σύνοδο Ιταλίας-Αφρικής που πραγματοποιήθηκε στις 13 Φεβρουαρίου (η πρώτη τέτοιου τύπου σύνοδος είχε πραγματοποιηθεί τον Ιανουάριο του 2024 στη Ρώμη υπό το μότο «Ιταλία-Αφρική: Μια γέφυρα για κοινή ανάπτυξη» – στο πλαίσιο εκείνης της συνόδου η Μελόνι είχε μάλιστα παρουσιάσει και το ιταλικό «πλάνο Ματέι για την Αφρική») και στην ετήσια σύνοδο της Αφρικανικής Ένωσης που ακολούθησε στην ίδια πόλη την αμέσως επόμενη μέρα.

Η Μελόνι ήταν μάλιστα η μόνη Ευρωπαία ηγέτης που παρευρέθηκε στη φετινή σύνοδο της African Union. Ειρήσθω εν παρόδω, η Ιταλίδα πρωθυπουργός ήταν η μόνη Ευρωπαία ηγέτης που είχε πάρει μέρος και σε μια άλλη συνάντηση κορυφής σχετικά πρόσφατα: στη Σύνοδο Κορυφής του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (Gulf Cooperation Council – GCC) τον περασμένο Δεκέμβριο στο Μπαχρέιν, γεγονός το οποίο αν μη τι άλλο, ειδικά εάν συνδυαστεί με την παρουσία της Μελόνι στην Αφρική, φανερώνει κινητικότητα στον άξονα μεταξύ Ιταλίας και Αράβων/Αφρικανών.